Eibarko euskara hiztegia
baltz
1.
[beltz]
.
izond.
(
TE).
Negro,-a.
Ikatzan kolorekua.
Alargun harek, soiñeku baltza eruan eban hill arte. / Aquella viuda vistió luto hasta la muerte.
Ik.
baltx.
2.
[beltz]
.
izond.
(
TE).
Terrible,
espantoso,-a,
nefando,-a,
triste,
desgraciado,-a.
Zeozer txarra aitzen emoteko: tristia, negargarrixa, bildurgarrixa, zoritxarrekua.
Baltza be baltza harek ein dabena. / Nefando lo que aquél ha hecho. /
Baltzena zan, hangotxe apopillajia pagatzeko lain be ez ebala eukitzen. (Zirik 142).
Ik.
itzal.
3.
[beltz]
.
izond.
(
TE).
De piel oscura,
moreno,-a.
Ik.
baltzerako,
baltx.
Modu afektibuan esateko, palatalizaziñua egitten da sarri, eta askotan repetiduta esaten da: baltxa, bal-baltxa, "morenito,-a" esateko.
4.
[beltz]
.
iz.
(
TE).
Liberal,
en las carlistadas.
Txapel-zurixak herrixan sartu baiño lehen, baltzak urten bihar izan eben. / Antes de que los boinas blancas entraran en el pueblo, los negros hubieron de huir.
5.
[beltz]
.
iz.
(
TE).
Negro,-a,
de raza.
"Etíope de las Escrituras" (TE, 214).
Ez dogu ezagutu guk baltzik gure aldietan. / No hemos conocido negros en nuestros términos.
baltz egin.
esap.
(
TE).
Escribir.
Papelak baltz eitten kerizan edo pikatxoiakin euzki-galdatan jardun, ez da bardiña. / No es lo mismo escribir a la sombra que trabajar con el pico al sol.
baltza izan.
esap.
(
EEE).
Ser terrible,
ser duro,
ser tremendo.
Baltza dok ba! Holakua be neri pasau bihar! /
Hau dok baltza! Bosgarren pisutik jausi eta hor dabik dantzan.
"Harridura edo haserrea adierazteko interjekzioetan asko erabiltzen da" (EEE, 24).
baltzeko.
iz.
(
NA).
Carta de la baraja: caballo,
sota y rey.
Baltzekua jokuan, txotia eta erregiak eta... Batzuek "baltzak" be esaten detse.
Ik.
txota,
txaldun.
Baltz
[beltz]
.
gatxiz.
(
TE).
Moreno (apodo),
negro (apodo).
Eibarko astorik jakintsuenan jabe, Anton Baltz. /
Marzelo Katu-baltza, esakera zorrotz askon jabia.
6.
gatxiz.
(
TE).
Buru (apodo).
Burunian ein dogu afari kontentuzgarrixa. / Donde Buru hemos hecho una cena contentosa.